Oliy o'quv yurtlarining avtonomiyasining muhim tarkibiy qismi — bu akademik hamjamiyat sifatida umuman, shuningdek, oliy ta'lim oluvchilar jamoasi sifatida jamoatchilik o'zini o'zi boshqarishining rivojlanishidir. Ukrainaning "Oliy ta'lim to'g'risida"gi Qonuni  (keyingi o'rinlarda — Qonun) oliy o'quv yurtlarida majburiy talaba o'zini o'zi boshqaruvini nazarda tutadi. Bu institut talabalarning o'quv yurtini boshqarishda ishtirok etishini, ularning huquq va manfaatlarini ifodalash va himoya qilishni ta'minlaydi, ijtimoiy shakllanishi va fuqarolik faolligini rivojlantiradi, boshqaruv tajribasi hamda mas'uliyatni egallashga ko'maklashadi.

Qonunning 40-moddasining birinchi qismiga muvofiq, talaba o'zini o'zi boshqaruvi o'quv yurtining  barcha  talabalarini, kursi va o'qish shaklidan qat'i nazar, birlashtiradi. Ta'lim muassasasida o'qiyotgan barcha talabalar teng huquqlarga ega bo'lib, ishchi, maslahat, saylov va boshqa o'zini o'zi boshqarish organlariga saylash va saylanish huquqiga egadirlar.

Talabalar bevosita yoki o'zini o'zi boshqarish organlari orqali boshqaradilar, bu organlar  to'g'ridan-to'g'ri yashirin ovoz berish yo'li bilan saylanadi. Talaba o'zini o'zi boshqarish organlari "Talaba o'zini o'zi boshqaruvi to'g'risida"gi Nizom asosida faoliyat yuritadi.

Talaba o'zini o'zi boshqaruvi rahbar organlariga saylovlar hisobot-saylov yoki konferensiya shaklida o'tkazilishi mumkin emas. Saylovlarni konferensiya shaklida o'tkazish, shuningdek, o'quv yurti ma'muriyati yoki boshqa mansabdor shaxslarning saylov jarayoniga aralashuvi qonunga zid hisoblanadi.

Qonunning 40-moddasining to'rtinchi qismiga binoan, talaba o'zini o'zi boshqaruvi vakillik, ijroiya va nazorat-tahlil organlaridan iborat bo'lib, ular bir yil muddatga saylanadi. Talaba o'zini o'zi boshqaruvi rahbari va uning o'rinbosarlari lavozimda ikki muddatdan ortiq bo'la olmaydi. Agar rahbar shaxslar o'quv yurtidagi ta'limni to'xtatsa, ularning o'zini o'zi boshqarish organidagi ishtiroki ham Nizomda belgilangan tartibda tugatiladi.

Vakolatli organ sifatida Ta'lim vazirligi shuni alohida ta'kidlaydiki, talaba o'zini o'zi boshqaruvi organlari va boshqa talabalik tashkilotlarini faqat Universitet talabasi maqomiga ega shaxs boshqarishi mumkin.

Qonunning 40-moddasining sakkizinchi va to'qqizinchi qismlariga muvofiq,  o'quv yurti ma'muriyati talaba o'zini o'zi boshqaruvi organlari faoliyatiga aralashishga haqli emas, o'quv yurti rahbari esa ushbu faoliyat uchun zarur sharoitlarni yaratishi lozim, jumladan, o'zini o'zi boshqarish organlarini texnik vositalar bilan ta'minlashi kerak. Talaba o'zini o'zi boshqaruvining moliyaviy asosi — bu o'quv yurti ilmiy kengashi tomonidan belgilangan mablag'lar bo'lib, ular o'quv yurti asosiy faoliyatidan olinadigan tushumlarning  kamida 0,5 foizini tashkil etishi kerak.

Ushbu mablag'larni taqdim etish tartibi oliy o'quv yurti vakolatiga kiradi.

Qonunning 38-moddasining birinchi qismiga muvofiq, oliy o'quv yurtining joriy faoliyatini hal qilish uchun ishchi organlar — rektorat, dekanatlar, qabul komissiyasi, ma'muriy kengash va shu kabilar tashkil etiladi. O'quv yurti rahbari talaba o'zini o'zi boshqaruvi organlari vakillarining ushbu ishchi organlarda ishtirok etishi uchun sharoit yaratishi kerak.